{"id":9,"date":"2006-11-02T11:04:39","date_gmt":"2006-11-02T10:04:39","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/?p=9"},"modified":"2007-03-07T20:31:54","modified_gmt":"2007-03-07T19:31:54","slug":"problemoj-kun-frazparto-de-tipo-multe-da","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/?p=9","title":{"rendered":"Problemoj kun frazparto de tipo „multe da …“"},"content":{"rendered":"

Sintaksa analizo de esperantaj tekstoj estas \u011denerale pli facila ol tiu de aliaj naciaj lingvoj. Sed ekzistas kelkaj konstrua\u0135oj, kiuj ne konkordas kun bazaj reguloj. Mi skribas ‚bazaj reguloj‘ en senco, statistike plej oftaj. Kvankam \u0109iu patriota esperantisto diras, ke Esperanto ne havas kaj ne povas havi esceptojn, ekzistas kelkaj konstrua\u0135oj, kiuj necesigas specialan pritrakton dum la sintaksa analizo.<\/p>\n

Frazpartoj<\/h3>\n

Frazpartoj (legu anka\u016d en PMEG<\/a>), estas \u0109efe grupo de vortoj, kiuj havas unu specifan rolon en frazo.<\/p>\n

\u0108efaj reguloj (plej oftaj reguloj)<\/h4>\n
    \n
  1. \u0108iu frazparto havas tielnomatan kapon (angle: head<\/em>)<\/li>\n
  2. La\u016d la arto de kapvorto oni distingas i,a,e a\u016d o-frazpartojn (verbaj, adjektivaj, adverbaj a\u016d substantivaj)<\/li>\n
  3. Oni povas redukti la frazparton al kapvorto sen \u0109esi la gramatikan korekton de tuta frazo<\/li>\n
  4. En la kapvorto ekzistas gramatikaj informoj, kiuj sufi\u0109as por pritrakto de tuta frazparto<\/li>\n
  5. Frazpartoj havas hierarkian (arban) strukturon.<\/li>\n<\/ol>\n

    Ekzemploj<\/h4>\n\n\n\n\n\n
    tipo de frazparto<\/th>\nfrazparto<\/th>\ntuta frazo<\/th>\nredukto<\/th>\n<\/tr>\n
    sustantiva frazparto<\/td>\nbonan libron<\/strong><\/td>\nMi legis [bonan libron]<\/td>\nMi legis libron<\/td>\n<\/tr>\n
    adjektiva frazparto<\/td>\nsufi\u0109e bonan<\/strong><\/td>\nMi legis [[sufi\u0109e bonan] libron].<\/td>\nMi legis bonan libron.<\/td>\n<\/tr>\n
    adverba frazparto<\/td>\ntre rapide<\/strong><\/td>\nMi legis bonan libron [tre rapide].<\/td>\nMi legis bonan libron rapide.<\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n

    Tiuj reguloj estas sufi\u0109aj por tre granda nombro de frazpartoj. Problemojn mi havis kun frazpartoj kiel „multe da …“, por kiu mi devis programi specialan pritrakton.<\/p>\n

    La rolo de tiu frazparto estas kutime de substantivo (subjekto, direkta objekto, …)<\/p>\n

    Mi legis multe de libroj.<\/cite>
    \n Multe de homoj legis multe de libroj.<\/cite>
    \n<\/p><\/blockquote>\n

    <\/cite> En normala kazo tiu frazparto devas esti adverba kun kapo ‚multe‘. Simile al frazo: ‚Mi ne scias neniun [rilate al li]‘ [rilate al li] estas adjekto, normala rolo por adverboj. Sed estas iu strange, ke adverba frazparto povas roli, kiel subjekto a\u016d direkta objekto. Kaj tiu estus ja escepto.<\/p>\n

    Due, kiam tiu frazparto rolas kiel direkta direkta objekto, kie restas la akuzativo. <\/p>\n

    Mi legis multen<\/strike> de libroj.
    \nMi legis multe da librojn<\/strike>. <\/cite><\/p><\/blockquote>\n

    Amba\u016d variantoj estas malkorektaj la\u016d fundamento. Akuzativa adverbo povas signifi nur direkton. En la dua frazo akuzativo ne povas stari kun prepozicio ‚da‘. Anka\u016d la kvara regulo, kiu estas tre oportuna por programado, ne estas tie korekta. Frazparto ‚multe de libroj‘ havas la pluralan nombron.<\/p>\n

    Multe da libroj estas interesaj<\/strong><\/cite><\/p><\/blockquote>\n

    <\/cite><\/p>\n

    Ekzistas do du ebloj por frazkapo, sed amba\u016d ne respektas la normalajn regulojn.<\/p>\n

      \n
    • Frazkapo estas la vorto ‚multe‘. Tiam la kapo ne havas nombrecon kaj anka\u016d akuzativon.<\/li>\n
    • Frazkapo estas la vorto ‚libroj‘. Tiam la kapo ne havas akuzativon. Kaj kapo estas ne en unua stupo de sintaksa arbo [multe [da libroj]], kiu estas anka\u016d tre malafabla afero.<\/li>\n<\/ul>\n

      Anka\u016d la demando, \u0109u tiu frazparto estas substantiva a\u016d adverba mi lasu al lingvistoj.<\/p>\n

      frazparto ‚multe da …‘ kaj pola lingvo<\/h3>\n

      Estas por mi okulfrape, ke la konstrua\u0135o tre similas al pola lingvo por vortoj: du\u017co<\/em> (multe), kilka<\/em> (kelke), wiele<\/em> (multe). Anka\u016d en pola lingvo tiu rezultas kelkajn esceptojn kaj malfacila\u0135ojn:<\/p>\n

      Ja czytam ksi\u0105\u017cki<\/strong> (kazo: akuzativo).
      \nJa czytam wiele ksi\u0105\u017cek<\/strong> (kazo: genetivo).<\/cite>
      \nKsi\u0105\u017cki s\u0105<\/strong> (esti – pluralo) interesuj\u0105ce (kazo: nominativo).<\/cite>
      \nWiele ksi\u0105\u017cek jest<\/strong> (esti – singularo) interesuj\u0105cych (kazo: genetivo). <\/cite><\/p>\n

      En la lasta ekzemplo ni vidas, ke ‚wiele ksi\u0105\u017cek‘ estas parte singulara. Tute feli\u0109e en Esperanto verboj ne havas nombrecon.<\/p>\n

      Aliaj ebloj<\/h3>\n

      Por mi, mallaborema programisto, estus pli facile, se Esperantistoj uzus aliajn eblajn formojn. <\/p>\n

      Mi legis multajn librojn.<\/cite>
      \nMi legis multon da librojn.<\/cite><\/p><\/blockquote>\n

      La lasta malkutima formo akordus kun eblaj formoj de numeraloj, kiel ‚deko da libroj‘.<\/p>\n

      Postaj rimarkoj<\/h3>\n

      Post analizo de tekstaro mi rimarkis aliaj samfunkciaj adverboj: kelke multe malmulte sufi\u0109e iomete senfine nemulte<\/strong>. Vi ne forgesu anka\u016d pri: iom, tiom kaj kiom<\/strong>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Sintaksa analizo de esperantaj tekstoj estas \u011denerale pli facila ol tiu de aliaj naciaj lingvoj. Sed ekzistas kelkaj konstrua\u0135oj, kiuj ne konkordas kun bazaj reguloj. Mi skribas ‚bazaj reguloj‘ en senco, statistike plej oftaj. Kvankam \u0109iu patriota esperantisto diras, ke Esperanto ne havas kaj ne povas havi esceptojn, ekzistas kelkaj konstrua\u0135oj, kiuj necesigas specialan pritrakton […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[],"class_list":["post-9","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-lingvistiko","category-pola-lingvo"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}