{"id":71,"date":"2007-03-30T18:54:21","date_gmt":"2007-03-30T17:54:21","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/?p=71"},"modified":"2007-07-20T10:51:17","modified_gmt":"2007-07-20T09:51:17","slug":"esperantilo-sur-linukso","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/?p=71","title":{"rendered":"Esperantilo sur Linukso"},"content":{"rendered":"

Mi \u011dis nun ne preparis la instalan pakedon por linukso. Multaj uloj uzas la programon sur linkuso. Mi mem programas kaj plejparte uzas la programon sur linukso. Tamen mi scias de el\u015duta statistiko de servero, ke plej multaj homoj tamen uzas la vindozon. La instalado sur linukso estas sufi\u0109e facila por uzantoj de tiu sistemo. Oni devas el\u015duti la dosieron esperantilo.bin<\/code><\/a> kaj la dosieron vortaro.db.zip<\/code><\/a> en unu dosierujo kaj lan\u0109i la programon „esperantilo.bin“. Por lan\u0109i la programon, vi devas enmeti la lan\u0109rajton por la dosiero „esperantilo.bin“. Oni tion faras per komando<\/p>\n

chmod u+x esperantilo.bin<\/code>.<\/p>\n

Poste oni povas lan\u0109i la programon per komando<\/p>\n

.\/esperantilo.bin<\/code><\/p>\n

Pri la baza tekniko de programo mi skribis en mia frua blogo<\/a>. Uloj, kiuj interesas pri programado de Esperantilo, povas uzi la EsperantiloSDK<\/code><\/a>, kiu enhavas tutan programan medion de esperantilo, kiu bazas sur programaro: Tcl\/Tk<\/a>, XOTcl<\/a> kaj XOTclIDE<\/cite><\/a>.<\/p>\n

Uzataj dosierojn de programo<\/h2>\n

Esperantilo provas post la lan\u0109ado malpaki la arkivon „vortaro.db.zip“ en la dosierujon de programo. Do estas grave, ke la uzanto de programo havas rajton por skribi en la dosierujon de programo. En tiu arkiva dosiero „vortaro.db.zip“ trovi\u011das ne nur la multlingva vortaro, sed anka\u016d vortareto de REVO, aliaj vortlistoj kaj kelkaj reguloj de gramatika korektado. La programo konservas la prefere\u0135ojn de programo, tradukajn memorojn kaj listo de \u015dan\u011doj de vortaro en uzula dozierujo \"~\/.Esperantilo\"<\/code>, kiu estas kreita post la unua lan\u0109o de programo.<\/p>\n

Instalado por multaj uzantoj<\/h2>\n

Kutime sur linukso la programoj estas instalitaj centrale en dosierujo „\/usr\/local\/“. Se vi volas istali Esperantilo tiumaniere, vi devas depaki la arkivujon „vortaro.db.zip“. Mi priskribas tiun proceduron kiel \u015dela programo. La kondi\u0109o estas, ke la dosierojn estas unue en doma dosierujo.<\/p>\n

su mkdir \/usr\/local\/esperantilo
\ncd \/usr\/local\/esperantilo
\ncp ~\/Esperantilo.bin .
\nchmod a+x Esperantilo.bin
\ncp ~\/vortaro.db.zip .
\nunzip vortaro.db.zip
\nln -s Esperantilo.bin \/usr\/bin\/Esperantilo<\/code><\/p>\n

Tamen post tiu instalado la uzanto ne povas modifi la vortaron a\u016d \u015dan\u011di la regulojn de gramatika korektado. La problemo estas, ke la uzanto ne rajtas modifi la dosieron „vortaro.db“. La similan problemon havus anka\u016d la uzantoj de vindoso, se ili laborus sen adminstraciaj rajtoj. Tio estas tamen tre malofta praktiko sur vindozo.<\/p>\n

Lan\u0109ado de programo por aliaj uniksoj kaj ne intel linuksoj<\/h2>\n

Esperantilo teorie povas ruli sur \u0109iu sistemo, sur kiu rulas Tcl\/Tk kaj XOTcl. Tio estas preska\u016d \u0109iuj konataj sistemoj<\/a>. \u0108iuj uzataj komponentoj de Esperantilo estas havebla en fonta koda kaj havas tre liberajn permesilojn. BSD Permesilo de Tcl\/Tk kaj XOTcl estas e\u0109 malpli limigitaj ol la permesilo de Esperantilo, kiu estas GPL kaj limigas \u0109efe la limigon de libero de postaj uzantoj. \u0108ar Esperantilo estas havebla en fonta kodo, nur la scio de uzanto limigas \u011dian uzadon sur iu sistemo. La praktika barilo estas, ke nur specialistoj povas kolekti la necesajn ecojn kaj agordi la sistemon por Esperantilo. Mi nur preparis tre komfortajn instalajn paketojn por Vindozo kaj Linukso (Intel). La baza tekniko estas priskribita tie<\/a>.<\/p>\n

Kreado de linuksaj instaladaj paka\u0135oj<\/h2>\n

Mi \u011dis nun ne preparas kutimajn instaladajn paka\u0135ojn por linukso. Por linukso ekzistas diversaj sistemoj de pakado. La plej disvastigataj estas RPM<\/cite> kaj Deb<\/cite>. Unu uzanto preparis la instaladan pakedon por distribuo Slackware<\/a>. La paketo ne estas nun aktuala, sed oni povas uzi \u011din por konstrui novajn pakedojn. La problemo estas, ke en praktiko oni devas konstrui kaj testi pakedon por \u0109iu konata distribuo. Do oni devus havi pakedon por: Fedora, Suse, Mendriva, Debian, Ubuntu<\/cite>. La dua problemo estas, ke pakedoj provas reuzi la komponentojn por \u015dpari la spacon. \u0108ar Esperantilo bazas sur Tcl\/Tk<\/cite> kaj XOTcl<\/cite> oni devus reuzi Tcl\/Tk<\/cite> kaj XOTcl<\/cite>. Tcl\/Tk estas preska\u016d \u0109iam havebla kiel separata paka\u0135o. Por XOTcl tio ne estas certa. Nun ekzistas la\u016d mia scio nur iu malnova paka\u0135o de XOTcl per Debiano. Sed de tie komencas la problemoj. Oni devus koni la haveblecon kaj dependoj inter paka\u0135oj por \u0109iu sistemo. Ofte paka\u0135oj estas uzeblaj ne nur por certa distribuo sed anka\u016d nur por unu eldono. Do pakado por linukso estas tre temporaba agado. Tial mi decidis uzi tclkit, kiu estas nun la kutima por Tcl tekniko de pakado. Nun Esperantilo rapide evoluas. Preska\u016d \u0109iun monaton mi konstruas novan eldonon kaj por uzantoj mi \u0109iam sugestas instali la plej fre\u015dan eldonon. Mi do ne pensas, ke venis la tempo por konstrui stabilajn paka\u0135ojn por linukso.<\/p>\n

Intereso pri Esperantilo en Linuksa medio<\/h2>\n

Por mi tre agrable estas relative vigla interesi\u011do de linuksa medio por la programo Esperantilo. La unua mencio en presita gazeto pri la programo aperis ja en linuksa gazeto (Linux Magazine): Germana eldono<\/a> kaj angla eldono<\/a>. Anka\u016d la komonumo de Tcl\/Tk programistoj menciis la programon el sia grupo: Dr. Dobb’s Tcl-URL! – weekly Tcl news and links (Dec 19)<-cite><\/a>. Rimarkinda estas anka\u016d la fakto, ke en tiuj artikoloj a\u016d mencioj oni tre favore skribis anka\u016d pri esperanto. La\u016d mia scio Esperantilo estas la unua libera programo, kiu oferas altkvalitan ma\u015dinan tradukadon. \u011cis nun en tiu kampo de ma\u015dina tradukado ekzistis nur tre multekostaj komercaj programoj por elektitaj lingvoj. Do Esperantilo estas certe anka\u016d de teknika vidpunkto interesa temo. Estas por mi interese, ke per Esperantilo multaj fakuloj de komputila lingvistiko, ekkonas iom pri Esperanto. Mi spertis, ke tre grava estis la traduko de \u0109efa pa\u011do de retejo al angla lingvo.<\/p>\n

Mi \u011dis nun ne faris neniun direktan verbadon por la programo. Mi raportis a\u016d enskribis la programon nur en kelkaj retejoj. La ofte uzata retejo de linuksa medio estas Freshmeat<\/a>. Post kiam mi anoncis la programon en tiu retejo, tuj aperis la artikolo en linuksa gezeto. Mi aldonis la mallongan informon pri Esperantilo en vikipedio en artikolo pri ma\u015dina tradukado. Aliaj metis tiun informon anka\u016d por aliaj lingvoj pola vikipedio<\/a>, germana vikipedio<\/a>, angla vikipedio<\/a>. Mi pensas, ke nun la \u0109efa fonto de plivastigado estas la ser\u0109ilo „google“. Nun tiu ser\u0109ilo enmetas la retejon de esperantilo sur unua pa\u011do, se oni ser\u0109as vortojn kiel „ma\u015dina tradukado, perkomputila tradukado, redaktilo“. Mi vidis en la protokoloj de servilo, ke tre ofte poloj, kiu ser\u0109as programoj por ma\u015dina tradukado, ektrovi\u011das sur pa\u011doj de Esperantilo. Ili certe plej ofte volas traduki inter pola kaj angla lingvoj, sed en tiu maniero ili almena\u016d ekkonas iom pri esperanto. Do mi supozas, ke la programo mem varbas pro esperanto.<\/p>\n

Mi konsideras la programon kiel ne preta kaj precipe ne ta\u016dga por \u0109iu uzanto. Do mi timas pri tro frua disvastigo de programo. Mia timo estas, ke homoj havus iun opinion pri la programo, kiu ne estus plu valida jam post du monatoj. Multaj uzantoj skribas anka\u016d multajn leterojn kaj tio rezultas ofte aldonan laboron. En alia flanko la programo bazonas raportojn de uzantoj por plibonigo kaj plua evoluo. Leteroj de uzantoj estas ofte grava motivigo por mi kaj fonto de ideoj.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mi \u011dis nun ne preparis la instalan pakedon por linukso. Multaj uloj uzas la programon sur linkuso. Mi mem programas kaj plejparte uzas la programon sur linukso. Tamen mi scias de el\u015duta statistiko de servero, ke plej multaj homoj tamen uzas la vindozon. La instalado sur linukso estas sufi\u0109e facila por uzantoj de tiu sistemo. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,2],"tags":[],"class_list":["post-71","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-allgemein","category-programado"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=71"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=71"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=71"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=71"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}