Mia gepatra lingvo estas pola lingvo, sed de multaj jaroj mi lo\u011das en Germanio. Mi forveturis Polandon, kiam mi havis 17 jarojn. Mi bezonis pli ol 2 jarojn por lerni la germanan lingvon por sen\u011dene komuniki per \u011di. Tio estas avera\u011da tempo por lerni la fremdan lingvon en iu \u015dtato, do mi ne estas nek talenta nek maltalenta en tiu afero. Tamen \u011dis nun, kiam mi jam lo\u011das en Germanio 16 jarojn, mi havas fremdan polan akcenton kaj e\u0109 ne sukcesis paroli tute senerare. Tio ne signifas, ke mia pola lingvo estas perfekta. Anka\u016d Poloj rapide rimarkas, ke mi havas ian strangan akcenton kaj ili ridetas pri miaj eraretoj. Mi havis grandan ambicion regi la germanan lingvo sur nivelo de mia pola lingvo. Mi tralegis la monton de germanaj libroj kaj eble mia provizo de vortoj estas pli granda ol tiu de avera\u011da germano, sed tamen \u0109iu infano tre rapide ekkonas, ke mi estas fremdulo. Interese estas, ke en germanaj kursoj de lingvo la bona prononcado preska\u016d ne estis la temo de lecionoj. Do homoj kun tre bona a\u016ddkapablo sukcesis paroli la lingvon kun korekta akcento, la aliaj estas e\u0109 post jaroj miskomprenataj. Germanoj ofte miras, ke iu fremdulo konas la tutan germanan literaturon kaj havas grandegan provizon de vortoj kaj tamen ne sukcesas elparoli la bazajn germanajn fonemojn (\u00e4\u00f6\u00fc). Post multaj jaroj mi ekkonis de mia edzino, ke la lernado de prononcado estas ebla kaj e\u0109 ekzistas profesiaj ekzercoj kaj metodoj por lerni tion. Mi miras do, kial la germanaj kursoj tiun temon preska\u016d tute ne pritraktas, kvankam la bona prononcado estus la granda kondi\u0109o por integri\u011do en tiu socio.<\/p>\n
Mi ne povas nur efektive diri, kiun lingvon mi nun pli bone regas. En mia profesia kampo, tio estas informatiko kaj ekonomio, mi pli volonte uzas la germanan lingvon. Anka\u016d mi ne sukcesos skribi oficialan leteron (eble peto al administracio) en pola lingvo, sed la burokratan germanan lingvon mi nun komprenas. Fakajn librojn mi plej volonte legas en germana lingvo, se ili estas tradukitaj de angla lingvo. La originalaj germanaj fakaj libroj estas ofte ne legeblaj pro tro\u015dar\u011data stilo. Kiam mi legas polajn fakajn librojn, mi ofte ridetas pri polaj fakaj vortoj. Nun mi havas nur malofte la okazon paroli per pola lingvo. Ofte e\u0109 kun miaj malaltaj polaj geamikoj, kiuj anka\u016d lo\u011das en Germanio, mi parolas germane.<\/p>\n
Nun mi uzas regule kelkajn lingvojn e\u0109 en unu tago, kvankam mi ne estas tradukisto kaj lingvo ne estas mia profesio. Mi parolas per rusa lingvo kun rusaj programistoj, mi devas krei kaj legi dokumentaron en angla lingvo, en \u0109iutaga vivo mi plej ofte uzas la germanan lingvo, kun gepatroj kaj dum estado en Polando mi uzas la polan lingvo. Mi ne forgesas pri Esperanto, kiun mi uzas precipe nur por legado de artikoloj en la reto. Librojn mi legas plej volonte en germana kaj pola lingvo. Tiujn lingvojn mi uzas do diversmaniere kaj por diversaj kialoj. Tio estas eble nenio malkutima en nia hodia\u016da tutmondo. Interesaj estas por mi la observadoj rilate al germana kaj pola lingvoj, kiuj estas la plej gravaj en mia vivo. Mi kelkfoje miregis, ke la sama teksto, kiun mi legis en pola lingvo kaj en germana lingvo, efikas sur mi alie. Tio ne dependas anka\u016d de kvalito de traduko. La informoj (enhavo) de tekstoj estas la samaj, tamen post la legado mi havas aliajn sentojn al la temo. \u011cenerale la germana teksto havas pro mi alian signifon ol la pola teksto. Tiu signifo ku\u015das en kampo de emocioj kaj efektive oni tre malfacile povas tiun fenomenon klarigi. Mi eble pli bone komprenis tiun, kiam mia edzino, kiu ne estas Polino, foje diris el mi en mia gepatra lingvo: „Mi amas vin“. Tio estis tute alia traviva\u0135o ol la sama frazo elparolata jam frue de la sama persono en alia lingvo.<\/p>\n
Mi estas granda \u015datanto de pola a\u016dtoro „Stanis\u0142aw Lem“. Anta\u016de mi ne povis en Polando trovi \u0109iujn liajn librojn, do mi komencis legi tiujn librojn en germanaj tradukoj. Kvankam mi povas diri, ke mi bone komprenas en germana lingvo, mi pli volonte legas la polan originalon. La libro en pola lingvo \u015dajnas al mi esti tute alia libro. Por mi estas evidente, ke gepatra lingvo havas alian signifon ol \u0109iu sekva lingvo. La ligoj de gepatra lingvo al emocioj estas pli grandaj, kaj oni ne povas ilin konscie kontroli. La gepatra lingvo ku\u015das pli profunde en nia konscio. La alia pruvo estas anka\u016d la signifo de „fekvortoj“ pro fremlingvanoj. Mi lernis, ke kelkajn vortojn en germana a\u016d rusa lingvo oni prefere ne uzu. Tamen, nur kiam mi uzus la polajn „fekvortojn“, mi sentus la enan honton.<\/p>\n
La alian similan sperton mi havis kun la testado de ma\u015dina tradukado de mia programo Esperantilo. Mi ofte tralegis la saman tekston en Esperanta lingvo kaj iom poste en pola lingvo, kiu estis ma\u015dine tradukita. Kvankam la kvalito de traduko ne estas bona, tamen mi ofte miris pri la sento de teksto, kiun mi spertis nur en pola traduko. La diferencoj estas ju pli grandaj des pli grandaj estas emocioj ligitaj kun la teksto. Esperantan tekston, kiu priskribas la mizeron de homoj en iu lando, mi povas pritrakti politike kaj pragmatike. La kunsenton kun tiuj homoj mi havus pli ofte, se la teksto estus en gepatra lingvo.<\/p>\n
Por mi estas tre evidente kiel grava estas por nia konscio la gepatra lingvo. Mi estas tre kontenta, ke Esperantistoj subtenas la gepatran lingvon, per tiu, ke ili subtenas la diversecon de lingvoj. Tio bone ludas kun koncepto de Esperanta lingvo kiel ponta lingvo. Sed tio anka\u016d montras al mi kiel limigita estas la efikeco de ponta lingvo kompare al gepatra lingvo. Efektive por atingi la homojn en tuta skalo oni devas traduki la tekstojn al gepatra lingvo. Vasta uzado de ponta lingvo sen tradukado plimalri\u0109igis la homojn je emocioj. Mi ne povas priju\u011di \u0109iujn uzantojn de pontaj lingvoj. Mi ne scias, \u0109u ekzistas Esperantistoj, kiuj per Esperanta lingvo povas senti tiel profunde kiel per gepatra lingvo. Anka\u016d nuntempe angla lingvo estas la plej ofte uzata ponta lingvo. \u011ci estas por multaj homoj ponta lingvo, sed teman ne plej konvena ponta lingvo. Mia supozo estas, ke la ponta lingvo estas nur bona helpilo, se ne ekzistas alia alternativo. Mi spertis, ke estas pli avanta\u011de paroli kun rusoj ruse, e\u0109 se amba\u016d flankoj parolas bone anglan lingvon. La kazo, ke almena\u016d unu de flanko povas uzi la gepatran lingvon, estas pli avanta\u011da ol amba\u016d flankoj devus uzi fremdan por si lingvon. La komuniko i\u011das en tiu kazo pli vigla. Ekzistas kazoj, kiam oni konscie ne volas, ke emocioj estas gravaj, ekzemple \u0109e intertraktoj, en tiu kazo la tute fremda lingvo a\u016d ponto lingvo estas avanta\u011da. Tio je estas escepta situacio. Mi mem ne kredas, ke komuniko sen emocia nivelo, estas vere plena komuniko. Fine amba\u016d flankoj de komuniko ne estos kontentaj. Se komuniko i\u011das en bona volo kaj reciproka respekto, neniu flanko ne volas profiti je pli bona kono de lingvo. La argumento, ke ponta lingvo i\u011das la flankoj de komuniko pli egala \u0109e uzado de lingvo, estas nur \u015dajna argumento, \u0109ar \u0109iam ekzistas homoj, kiuj povas pli a\u016d malpli bone paroli. En realo sen reciproka respekto la ponta lingvo ne estas utila.<\/p>\n
Tie levi\u011das la demando, \u0109e la graveco de gepatra lingvo kaj maleblecoj de ponta lingvo estas konscia por Esperantistoj. Kiel kutime oni observas kelkajn fluojn. Iuj volas i\u011di Esperanton samnivela lingvo al gepatraj lingvoj. La ekzisto de denaskaj parolantoj de Esperanto estas por ili grava argumento. Mi vere dubas, ke oni povas kompari denaskajn Esperantistojn kun aliaj denaskuloj. Unue por la gepatroj ofte Esperanto estas nur fremda lingvo, due gepatroj ne estas solaj, kiuj influas la lingvan evoluon de infanoj. La vasta familio, urbo kaj najbara socio havas poste pli gvidan rolon ol gepatroj. Nun ne ekzistas tia longda\u016dra tute esperanta vasta medio por paroli pri denaskaj esperantistoj. Anka\u016d \u0109e tiu afero ekzistas streboj transformi\u011di la grupojn de interesantoj al veraj civitoj, kies gepatra lingvo estus Esperanto. En la simila direkto celas homoj, kiuj bonvenas la naturan evoluon de Esperanto, per kiu fine la Esperanto atingus la statuson de gepatra lingvo. Mi estas sufi\u0109e sindetenema al tiuj streboj, kvankam \u0109iu estas libera tion fari. Oni ne uzu (a\u016d misuzu) la pontan lingvon por krei novan naciecon, religion a\u016d ismon. Por krei novan socion kun novaj pli bonaj homoj. Tio estas utopio. La alia grupo de Esperantistoj, kiu estas pli granda, vidas en Esperanto e\u0109 la solan eblon savi la gepatrajn lingvojn. En tiu kontesto mi ofte miras pri vasta kreado de arta literaturo en Esperantujo. Tiu havus ja nur sencon, se tiuj tekstoj en la ponta lingvo estus fine tradukataj al gepatraj lingvoj. En tiu senco Esperantistoj estus la elito, kiu preparas kaj tradukas tekstojn. Mi povas ja admiri la teknikon kaj formon de iu Esperanta poezia\u0135o, sed neniam tiu poezia\u0135o povus anstata\u016digi la efikecon de gepatra lingvo. \u0108u poezia\u0135o en Esperanto estas pura skribemo (pole: grafomania) a\u016d nur anta\u016dstupo al fina traduko, mi tion ne scias. Efektive oni ne skribas en Esperanto por atingi la plej grandan grupon de homoj. Por mi la \u0109efa ta\u016dgeco de Esperanto estas tiu de ponta lingvo. Tiu lingvo ta\u016dgas bone por efektive komuniki sur faka nivelo sen uzado de tradukistoj kaj peniga longa lernado. Tial mi pli atendus, ke Esperanto estus pli sukcesa en faka literaturo, scienco a\u016d tekniko. Vere la plejmulto de Esperantistoj ne estas teknikistoj sed idealistoj kaj mondoplibonigistoj. Kaj por tiuj lastaj homoj Esperanto i\u011dis e\u0109 pli kara ol la gepatra lingvo. Paradokse estas tiuj idealistoj kaj ne praktikemuloj, kiuj savis tiun lingvon de morto. Oni ne atendu, ke por \u0109iu homo Esperanto estus io pli ol ponta lingvo.<\/p>\n
Mi ne atendas, ke la komunikado tra \u0109iuj kanaloj (sur \u0109iu nivelo) estas ebla per ponta lingvo. Tamen estas tre \u011dojige, kiam oni spertas, ke oni povas direkte komuniki kun fremduloj per tiu grandega lingvo.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Mia gepatra lingvo estas pola lingvo, sed de multaj jaroj mi lo\u011das en Germanio. Mi forveturis Polandon, kiam mi havis 17 jarojn. Mi bezonis pli ol 2 jarojn por lerni la germanan lingvon por sen\u011dene komuniki per \u011di. Tio estas avera\u011da tempo por lerni la fremdan lingvon en iu \u015dtato, do mi ne estas nek […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-69","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-allgemein"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=69"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=69"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=69"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=69"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}