{"id":48,"date":"2007-02-07T18:55:06","date_gmt":"2007-02-07T17:55:06","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/?p=48"},"modified":"2009-12-07T22:59:57","modified_gmt":"2009-12-07T21:59:57","slug":"fekundenco-de-vortoj-ce-tradukado","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/?p=48","title":{"rendered":"Fekundenco de vortoj \u0109e tradukado"},"content":{"rendered":"<p>Fekundanco de vortoj (angle: <em>fertility<\/em>) \u0109e tradukado estas grava indiko \u0109e statistakaj metodoj de ma\u015dina tradukado. Tiu indiko eldiras kiom da vortoj en cela lingvo oni bezonas por traduki unu vorto de fonta lingvo. Fekundencon oni povas kalkuli por tuta teksto, frazparto a\u016d unu vorto. La interesa kalkulo estas nombri \u0109iujn vortojn de sama teksto en originalo kaj en traduko. \u0108e lingvoj kun ri\u0109aj rimedoj de vortfarado tiu indiko estas malgrada ol 1 kompara al lingvo sen tiuj ebloj.Por unuopaj vortoj tiu fekundeco povas esti malsimila kaj dependas ofte de gramatiko. Ofte rolmontriloj ne povas esti tradukitaj rekte, do ilia fekundeco estas 0 a\u016d &#8222;senlimo&#8220;. Kelkaj ekzemploj por pola kaj esperanta lingvoj<\/p>\n<ul>\n<li>libro = ksi\u0105\u017cka (Fekundeco 1:1 = 1)<\/li>\n<li>radioelsendo = audycja radiowa (Fekundeco 1: 2 = 2)<\/li>\n<li>perdi vojon = zab\u0142\u0105dzi\u0107 (Fekundeco 2 : 1 = 0.5)<\/li>\n<li>Li donis <strong>al<\/strong> mi la libron = On da\u0142 mi ksi\u0105\u017ck\u0119. (Fekundeco por &#8222;al&#8220; estas 1 : 0 = 0)<\/li>\n<li>Li atendas mi = On czeka <strong>na<\/strong> mnie. (Fekundeco por &#8222;na&#8220; estas &#8222;senlimo&#8220; 0 : 1 = ?)<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u0108e ma\u015dina tradukado la\u016d metodo de transormigo de sintaksa arbo la limaj fekundecoj (&#8222;0&#8220; kaj &#8222;senlimo&#8220;) ne faras tiom da problemoj, kiel oni tiun aspektis, \u0109ar la rolvortetojn oni povas facile derivi de sintaksaj funkcioj. Alie estas en la plene statistika ma\u015dina tradukado, \u0109ar en tiu modelo vortoj ne aperas de nenio. Do tiu modelo devas kalkuli en longaj grupoj de vortoj.<\/p>\n<h4>Tradukoj kun fekundeco pli granda ol 2<\/h4>\n<p>Esperantilo rekonas en pola traduka vortaro la tradukoj la\u016d kelkaj modeloj. Sed \u0109e esperanta (fonta) flanko povas stari nur unu vorto. La enskriboj kun kelkaj vortoj \u0109e esperanta flanko povas esti enskibitaj en tradukan vortaron de frazpartoj.<\/p>\n<ul>\n<li>substantivo = substatnivo + substativo ; vidpunkto = punkt widzenia<\/li>\n<li>substantivo = substantivo + adjektivo ; apendico = wyrostek robaczkowy<\/li>\n<li>verbo = verbo + prepozicio + substantivo ; heredigi = przekazywa\u0107 w spadku<\/li>\n<li>verbo = verbo + adverbo ; manuzi = obs\u0142ugiwa\u0107 r\u0119cznie<\/li>\n<li>verbo = verbo + substantivo ; proponi = stawia\u0107 wniosek<\/li>\n<li>adverbo =  prepozicio + substantivo ; senproteste = bez protestowania<\/li>\n<li>adjektivo =  prepozicio + substantivo ; senlima = bez granic<\/li>\n<li>adjektivo =  adjektivo + substantivo  ; homplena = pe\u0142en ludzi<\/li>\n<\/ul>\n<p>La traduka vortaro por ma\u015dina tradukado devas esti pli regite prilaborita ol tiu por normala uzado. Aliaj lingvoj uzas aliaj modeloj. Aparta \u0109e germana lingvo, kiu bezonas reordigon de vortoj dum la tradukado la rekono de unuopaj vortoj en cela traduko estas tre grava.<\/p>\n<ul>\n<li>vortaro : komprenigi = begreiflich machen<\/li>\n<li>Mi ne komprenigis tion al li; Ich machte ihm das begreiflich<\/li>\n<\/ul>\n<h4>Tradukado de frazpartoj<\/h4>\n<p>Por multaj nocioj la traduka modelo, en kiu \u0109e unu flanko de vortaro staras nur unu vorto, ne estas sufi\u0109a. Do ni havas modelon de vortaro la\u016d formulo: n = m (n,m>1). Ekzemploj:<\/p>\n<ul>\n<li>kompara lingvistiko = metoda por\u00f3wnawcza<\/li>\n<li>iom post iom = krok po kroku<\/li>\n<\/ul>\n<p>Mutaj tiaj ekzemploj apartenas al fraza\u0135oj, kiu estas tre malfacile tradukeblaj, \u0109ar la traduko bezonas pluajn transformigojn. Ofte anka\u016d la vortaro enskribo ne korespondas direkte kun fonta teksto.<\/p>\n<ul>\n<li>paroli hake = j\u0119ka\u0107 si\u0119 (Li parolas ofte malrapide kaj hake)<\/li>\n<li>Tio haveblas sur nia TTT-pa\u011do = Mo\u017cecie to sci\u0105n\u0105\u0107 z naszej strony.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>Tradukado de vortoj en Esperantilo<\/h4>\n<p>La tradukado de vortoj en Esperantilo estas nun plur\u015dtupa proceso. La unua kazo por tio esta la komputilo inversa vortfarado, due la tradukado de vortoj kun fekundeco, kiu estas malegala al 1.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" id=\"image47\" alt=\"Responda cxeno cxe tradukado\" src=\"http:\/\/blog.esperantilo.org\/wp-content\/uploads\/2007\/02\/tradukado-respondacxeno.png\" \/><\/p>\n<h5>vortaro de frazparto<\/h5>\n<p>Tio estas la vortaro por grupaj tradukoj a\u016d tradukoj kun fekundanco pli malgranda ol 1. Tiu vortaro povas anka\u016d traduki fraza\u0135ojn. La vortaro uzas parte preska\u016d programajn priskribojn, por trovi korespondaj vortoj en sintaksa arbo. Tio estas necesa, \u0109ar la trovo de fontaj vortoj ne povas limi\u011di al ser\u0109ado de signo\u0109enoj.<\/p>\n<h5>traduka vortaro<\/h5>\n<p>Tio estas la \u0109efa vortaro de programo \u0109ar plej ofte la vortoj havas fekundancon 1 a\u016d pli granda ol 1.<\/p>\n<h5>pola inversa vortfarado<\/h5>\n<p>Tiu modulo kreas polajn vortojn la\u016d esperanta modelo. La reguloj estas faritaj la\u016d musteroj.<\/p>\n<ul>\n<li>ne(adjektivo) = nie(adjektivo) ; neblanka = niebia\u0142a<\/li>\n<li>du(adjektivo) = dwu(adjektivo) ; dueta\u011da = dwupi\u0119trowa<\/li>\n<\/ul>\n<p>La uzanto ne povas direkte difini novajn regulojn por tiu inversa vortfarado. Ili estas enprogramitaj en klaso &#8222;PolaVortFarado&#8220;<\/p>\n<h5>esperanta inversa vortfarado<\/h5>\n<p>Tiu modulo provas krei de kompleksa esperanta vorto kelkajn bazajn vortojn, kiuj pliver\u015dajne trovi\u011das en traduka vortaro. Ekzemplaj reguloj:<\/p>\n<ul>\n<li>sen(adjektivo) = sen substantivo ; senlima = sen limo<\/li>\n<li>tut(adjektivo) = tute adjektivo ; tutcerta = tute certa<\/li>\n<\/ul>\n<p>Ili estas enprogramitaj en klaso &#8222;EspReVortfarado->remorfigu&#8220;<\/p>\n<h5>esperanto-esperanto vortaro<\/h5>\n<p>Tiu vortaro estas kolekto de sinonimoj esperimoj. \u011ci enhavas anka\u016d ar\u0125aj kaj novaj formoj. La uzanto povas direkte enskribi novajn tradukojn per menuo: (Lingvistiko->Esperanto-Esperanto vortaro)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fekundanco de vortoj (angle: fertility) \u0109e tradukado estas grava indiko \u0109e statistakaj metodoj de ma\u015dina tradukado. Tiu indiko eldiras kiom da vortoj en cela lingvo oni bezonas por traduki unu vorto de fonta lingvo. Fekundencon oni povas kalkuli por tuta teksto, frazparto a\u016d unu vorto. La interesa kalkulo estas nombri \u0109iujn vortojn de sama teksto [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,3],"tags":[],"class_list":["post-48","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-lingvistiko","category-masxina-tradukado"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=48"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=48"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=48"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=48"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}