{"id":37,"date":"2007-01-17T19:45:35","date_gmt":"2007-01-17T18:45:35","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/?p=37"},"modified":"2007-01-17T12:51:48","modified_gmt":"2007-01-17T11:51:48","slug":"masina-tradukado-de-propraj-nomoj","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/?p=37","title":{"rendered":"Ma\u015dina tradukado de propraj nomoj"},"content":{"rendered":"<p>Propraj nomoj farigas multajn problemojn \u0109e ma\u015dina tradukado kaj gramatika korektado. Malfacila estas la identigo de propraj nomoj kaj ilia sintaksa analizo. Anka\u016d tradukado de propraj nomoj ne estas facila kaj oni frontas multajn problemojn. En la plej simpla kazo propraj nomoj tute ne estas tradukitaj, en alia kazo depende de cela lingvo propraj nomoj devas havi fleksiajn finilojn. Kiel kutime la bonan enkondukon donas <a href=\"http:\/\/bertilow.com\/pmeg\/gramatiko\/propraj_nomoj\/index.html\">PMEG<\/a>.<\/p>\n<p>Similajn problemojn oni frontas anka\u016d \u0109e mallongi\u011doj, akronimoj, matematikaj simboloj kaj cita\u0135oj.<\/p>\n<p>Korekta pritakso de propraj nomoj estas tre grava \u0109e ma\u015dina traduko. \u0108ar en multaj \u0135urnalaj tekstoj preska\u016d ne ekzistas frazoj sen propraj nomoj, la okulfrapa kvalito de tradukado dependas multe de tradukado de propraj nomoj.<\/p>\n<h3>Specoj de Propraj Nomoj<\/h3>\n<p>Propraj nomoj \u011denerale funkcias en frazo same kiel substantivoj. \u011cenerale oni povas diferenci proprajn nomojn la\u016d:<\/p>\n<ul>\n<li>Esperantigitaj a\u016d ne esperantigitaj propraj nomoj<\/li>\n<li>unuvortaj a\u016d multvortaj propraj nomoj<\/li>\n<li>puraj substantivaj a\u016d adjektivigitaj propraj nomoj (ekz: <code>Varsovia vento<\/code><\/li>\n<li>tipoj de nomigitaj objektoj: geografiaj nomoj, firmaoj, homoj, asocioj, titoloj<\/li>\n<li>Propraj nomoj, kiuj estas normalaj esperantoj frazpartoj (ekz: <code>Libera Folio, Ondo de Esperanto<\/code>)<\/li>\n<\/ul>\n<p>Esperantigitaj propraj nomoj faras la plej malgrandajn problemojn, \u0109ar ili povas esti pritraktataj kiel normalaj esperantaj vortoj. En Esperantilo oni povas difini en esperanta vortaro por radikoj kaj substantivo, ke ili estas propraj nomoj. La gramatika korektilo sugestas skribi \u0109iujn proprajn nomoj per grandaj literoj.<\/p>\n<h3>Propraj Nomoj en Sintaksa Analizo<\/h3>\n<p>Propraj nomoj funkcias en frazo same kiel substantivoj, sed ili ne povas havi la difinilon &#8218;la&#8216;. Ne esperantigitaj propraj nomoj kutime ne havas la akuzativan finilon. Kelkaj esperantigitaj propraj nomoj aperas nur en plurala formo (ekz: <code>filipinoj<\/code>)<\/p>\n<ul>\n<li><code>Pawe\u0142 Lemian skibis tiun leteron.<\/code><\/li>\n<li><code>Mi renkontis Krystyna lastan semajnon.<\/code><\/li>\n<li><code>La re\u011do anka\u016d fundis urbon Mins Mazowiecki.<\/code><\/li>\n<li><code>Reihn estas la plej granda rivero en Germanio.<\/code><\/li>\n<li><code>TEJO-uloj partoprenis IS parolis pri EO kaj dancis la\u016d D\u0134 \u0109e E-muziko.<\/code><\/li>\n<li><code>Ma\u015dina Tradukado (MT) ne sukcesis plene. Oni ne devas multe atendi de MT.<\/code><\/li>\n<\/ul>\n<p>En sintaksa analizo oni rimarku du konstrua\u0135ojn. Unue la identiga priskribo de ceteraj substantivoj:<\/p>\n<ul>\n<li><code>Sinjoro Marek Boder<\/code><\/li>\n<li><code>Urbo Rybnik<\/code><\/li>\n<li><code>Firmao MicoBrain<\/code><\/li>\n<\/ul>\n<p>Due la familinomoj aperas ofte kun anta\u016dnomoj en duopoj. Sintaksa analizilo en Esperantilo grupigas tiuj nomojn en bran\u0109o &#8222;nomo&#8220;.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" id=\"image36\" alt=\"sintaksa analizo de propraj nomoj\" src=\"http:\/\/blog.esperantilo.org\/wp-content\/uploads\/2007\/01\/propnomo.PNG\" \/><\/p>\n<h3>Identigo de Propraj Nomoj<\/h3>\n<p>Oni povas uzi kelkajn trajtojn de propraj nomoj por identigo<\/p>\n<ul>\n<li>Propraj nomoj estas skribitaj per granda litero.<\/li>\n<li>Propraj nomoj staras ofte post ceteraj substantivoj (sinjoro, rivero, libro, urbo&#8230;).<\/li>\n<li>Ne esperantigitaj propraj nomoj ofte enhavas ne esperantajn literojn (&#8222;xy\u0105\u00f3\u0107\u0119\u0142\u0144\u015b\u017a\u017c&#8220;).<\/li>\n<li>Proprajn nomojn oni ofte skribas en apostrofoj.<\/li>\n<li>Proprajn nomojn oni ofte skribas per kursivaj literoj.<\/li>\n<li>Mallongi\u011doj kaj Akronimoj uzas nur grandajn literojn (UEA, TEJO, UFO).<\/li>\n<li>Propraj nomoj aperas multfoje en unu teksto.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Esperantilo uzas anka\u016d la internan liston de ignoritaj vortoj por identigi proprajn nomojn. Pripensebla estas anka\u016d vortaro de propraj nomoj. La kompleta listo de \u0109iuj geografiaj nomoj a\u016d \u0109iuj homoj ne estas realigebla, sed oni povas celi kolekti proprajn nomojn, kiuj estas ofte uzataj en ia tekstaro.<\/p>\n<p>Teknike tre komplika estas identigo de propraj nomoj, kiuj estas \u015dajne normalaj esperantaj frazpartoj. Tio estas ofte nomoj de \u0135urnaloj kaj asociacioj. Anka\u016d ofte neesperantigitaj propraj nomoj, familinomoj a\u016d anta\u016dnomoj estas hazarde kutimaj esperantaj vortoj. Ni pripensu konatajn Esperantistojn: <code>Claude Piron, Barbara Pietrzak<\/code>.<\/p>\n<p>Fine oni povas la taskon de identigo de propraj nomoj lasi al uzanto kaj oferi al li  komfortan surfacon.<\/p>\n<h3>A\u016dtomata kolektado kaj testado de propraj nomoj<\/h3>\n<p>Identigo de propraj nomoj povas esti praktika funkcio \u0109e analizo de tekstaro. Por identigo de familinomoj estus tre praktika la listo de oftaj anta\u016dnomoj a\u016d familinomoj. \u0108e konataj homoj a\u016d geografiaj nomoj oni povus a\u016dtomate konsulti aliajn gradajn leksikonojn ekzemple: Vikipedio.<\/p>\n<h3>Tradukado de Propraj Nomoj<\/h3>\n<p>La tradukado de propraj nomoj estas aparte komplika afero. Unue oni devas kondi\u0109i, ke sintaksa analizo bone rekonis tiujn. La tradukado dependas de cela lingvo kaj la speco de propra nomo. Ni havas sekvajn eblojn.<\/p>\n<ul>\n<li>Esperantigitaj propraj nomoj estas tradukitaj la\u016d traduka vortaro.<\/li>\n<li>Ne esperantigitaj propraj nomoj ne estas tradukitaj.<\/li>\n<li>Ne esperantigitaj propraj nomoj estas tradukitaj la\u016d reguloj de fonta lingvo.<\/li>\n<\/ul>\n<p>En slavaj lingvoj, kie verboj estas fleksigitaj la\u016d genro, estas tre grava la genro de la persono. Ekzemple oni tradukas.<\/p>\n<ul>\n<li>Barbar Pietrzak legis . Barbar Pietrzak czyta\u0142a.<\/li>\n<li>Claude Piron legis. Barbar Pietrzak czyta\u0142.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Anka\u016d en pola lingvo familinomoj havas finilojn.<\/p>\n<ul>\n<li>Mi ofte a\u016dskultis Barbar Pietrzak en pola radio. Cz\u0119sto s\u0142ucha\u0142em Barbar<strong>\u0119<\/strong> Pietrzak w polskim radiu.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u0108ar ne esperantigitaj geografiaj nomoj uzas la nomon de fonta lingvo, estas granda problemo, kiam la cela lingvo havas enproprigitan formon de tiu nomo.<\/p>\n<ul>\n<li><code>Mi estis en K\u00f6ln. (pola traduko) Jestem w Kolonii.<\/code><\/li>\n<\/ul>\n<p>Plej komplika estas la tradukado de akronimoj kaj propraj nomoj, kiuj estas normalaj esperantaj subfrazoj. Ofte akronimoj ekzistas por iu specifa lingvo a\u016d kulturo. Tipaj akronimoj de Esperanto UEA kaj TEJO oni ne povas traduki rekte al nacia lingvo, \u0109ar en tiu lingvo, tiuj nomoj ne estas konataj. La solvo povas esti \u015dan\u011do de akrionimoj al plena nomo a\u016d aldona priskribo.<\/p>\n<ul>\n<li>Kongreso de UEA okazis en Pekino. (pola traduko) Kongres UEA (\u015awiatowego Zwi\u0105zku Esperantyst\u00f3w) mia\u0142 miejsce w Pekinie.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Komplika estas anka\u016d pritrakto de nomoj de \u0135urnaloj a\u016d asocioj, kiuj ofte estas regulaj frazpartoj. Pricipe tiujn nomojn oni ne tradukas, sed ofte aldonas pluajn informojn.<\/p>\n<ul>\n<li><code>Libera Folio okulfrapas per mistrafaj titoloj de siaj artikoloj. (pola traduko) \"Libera Folio\" (esperancka gazeta internetowa) zaskakuje nieudanymi tutu\u0142ami swoich artyku\u0142\u00f3w.<\/code><\/li>\n<\/ul>\n<h3>Tradukado de propraj nomoj en Esperantilo<\/h3>\n<p>Esperantilo \u011dis nuna eldono prilaboras nur kelkajn tipojn de propraj nomoj. Esperantigitaj propraj nomoj ne faras problemojn kaj povas esti difinitaj en traduka vortaro. Sintaksa analizilo rekonas grupojn de anta\u016dnomo kaj familinomo, se \u011di trafas du nekonatajn vortojn, kiuj estas skribitaj per granda litero. Identiga suplemento de substantivo estas rekonata. Mankas nun la eblo difini kompleksaj propraj nomoj kaj tradukado de akronimoj. Anka\u016d bezonata por pola tradukado genro de anta\u016dnomoj ne estas uzata, do \u0109iuj nomoj estas a\u016d viraj a\u016d inaj. Fleksio de familinomoj estas en pola lingvo tre kompleksa kaj \u011dis nun tute ne konsiderata. Mi volas iam kolekti \u0109iujn substantivoj, kiuj povas estas priskribitaj per propraj nomoj (ekz: Sinjoro, Urbo, Rivero, Firmao). Mi supozas, ke por plibonigo de tradukado, estus necesa anta\u016da analizo de teksto je propraj nomoj.<\/p>\n<p>Alia temo estas la difino de tradukaj informoj de uzanto por cetera teksto. Tio estas propraj vortaroj kaj listoj kun propraj nomoj.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Propraj nomoj farigas multajn problemojn \u0109e ma\u015dina tradukado kaj gramatika korektado. Malfacila estas la identigo de propraj nomoj kaj ilia sintaksa analizo. Anka\u016d tradukado de propraj nomoj ne estas facila kaj oni frontas multajn problemojn. En la plej simpla kazo propraj nomoj tute ne estas tradukitaj, en alia kazo depende de cela lingvo propraj nomoj [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-37","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-masxina-tradukado"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=37"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=37"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}