{"id":17,"date":"2006-11-26T12:04:50","date_gmt":"2006-11-26T11:04:50","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/?p=17"},"modified":"2007-02-23T14:13:38","modified_gmt":"2007-02-23T13:13:38","slug":"uzado-de-komoj-en-esperanto","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/?p=17","title":{"rendered":"Uzado de komoj en Esperanto"},"content":{"rendered":"<p>Komoj havas en sintaksa analizo tre gravan rolon. En esperantaj tekstoj \u015dajnas, ke reguloj por uzado de komoj ne ekzistas. Oni povas trovi anka\u016d en tre konataj tekstoj \u0109iujn eblojn de uzado. Mi \u011dis nun ne trovis en iu esperanta gramatiko konkretajn regulojn por uzado de komoj. Tio estas en tradicio de fundamento, kiu tiun temon anka\u016d ne pritaksas. Anka\u016d tre ampleksa MPEG, priskribas komo nur tre malplene (vidu: <a href=\"http:\/\/bertilow.com\/pmeg\/skribo_elparolo\/skribo\/helposignoj.html\">Helposignoj<\/a>). Kutime tiuj publika\u0135oj ne volas altrudi regulojn, sed priskribas aktualan statuson.<\/p>\n<p>Mi analizis multajn tekstojn kaj supozas, ke la uzado de komo devenas plej parte de nacia lingvo de a\u016dtoro. Poloj uzas polajn regulojn, la germanoj uzas germanajn regulojn. Malfeli\u0109e uzado de komoj en naciaj lingvoj estas tre varia. En rusa lingvo la reguloj estas tre rigoraj, oni uzas komon relative ofte. Germanaj kaj polaj reguloj estas tre similaj. Angla lingvo evitas komojn, kiam tio estas ebla kaj anka\u016d malpermesas la uzadon de komoj en lokoj, en kiuj la komo estas por aliaj lingvoj tre kutima (ekzemple vorteto &#8222;ke&#8220;-&#8222;that&#8220;).<\/p>\n<p>La uzado de komo en esperantaj tekstoj estas vera ko\u015dmaro por komputila prilaboro.<\/p>\n<h4>Ekzemplojn &#8218;ke&#8216; kaj &#8218;por ke&#8216;<\/h4>\n<ul>\n<li>Mi estas \u011doja ke vi venis.<\/li>\n<li>Mi laboras por ke mi havu monon.<\/li>\n<li>Mi estas \u011doja, ke vi venis.<\/li>\n<li>Mi laboras, por ke mi havu monon.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>Kunmeto de adjektivoj<\/h4>\n<ul>\n<li>Mi havas grandan rapidan veturilon<\/li>\n<li>Mi havas grandan, rapidan veturilon<\/li>\n<\/ul>\n<h4>Adjektoj<\/h4>\n<p>Por rusoj komo, kiu dispartigas adjektojn, estas kutima. \u0108e kiu oni farigas dum legado mallongan pa\u016dzon, rusojn volonte enmetas komojn.<\/p>\n<ul>\n<li>Hiera\u016d vespere, mi bonan libron legis.<\/li>\n<li>Hiera\u016d vespere mi bonan libron legis.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>Vortetoj &#8217;sed&#8216;,&#8217;kiel&#8216;,&#8217;ol&#8216;<\/h4>\n<ul>\n<li>Mi ne estas granda sed malgranda.<\/li>\n<li>Mi ne estas granda, sed malgranda.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>Kunligo de verbaj frazpartoj<\/h4>\n<ul>\n<li>Mi ne volis peze labori sed longe studi.<\/li>\n<li>Mi ne volas peze labori, sed longe studi.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>Relativaj subfrazoj<\/h4>\n<p>Por mi mankanta komo \u015dajnas esti okulfrapa eraro. Sed por anglalingvanoj \u0109iu komo estas evitenda.<\/p>\n<ul>\n<li>Mi ofte legis libron, kiun li rekomendis.<\/li>\n<li>Mi ofte legis libron kiun li rekomendis.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>Nekutima ordo<\/h4>\n<p>Mi rimarkis, ke uloj en kies nacia lingvo la ordo estas tre rigida, ofte uzas komojn en lokoj en kiuj ili uzas ne kutiman la\u016d ili ordon. Tiu estas por mi stranga afero, \u0109ar ili kutime tute komojn ne uzas.<\/p>\n<ul>\n<li>Post tagmezo mi venis.<\/li>\n<li>Post tagmezo, mi venis.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>Esperantilo amas komojn<\/h4>\n<p>Por komputila analizo pli bone estas havi komojn ol ne havi ilin. Escepto estas nur trouzo de komoj la\u016d rusa maniero. Do ne dispartigu per komoj adjektojn. Esperantilo povas majstri kelkajn mankantajn komojn ekzemple anta\u016d vortetoj &#8218;ke&#8216; a\u016d duopo &#8218;por ke&#8216;, sed plej parte la analizo povas tute fiaski pro unu mankanta komo. Por Esperantilo anka\u016d estas pli avanta\u011de skribi: <em>La libro estas peza kiel \u015dtono.<\/em> anstata\u016d <em>La libro estas peza, kiel \u015dtono.<\/em>. Dispartigu per komo do nur verbaj frazpartoj, se vi uzas subfrazojn kun (sed, se, \u011dis, dum, &#8230;).  Mi ne povas altrudi al iu ajn uzadon de komoj, sed se vi volas sukcesi kun esperantilo pripensu vian interpunkcion.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Komoj havas en sintaksa analizo tre gravan rolon. En esperantaj tekstoj \u015dajnas, ke reguloj por uzado de komoj ne ekzistas. Oni povas trovi anka\u016d en tre konataj tekstoj \u0109iujn eblojn de uzado. Mi \u011dis nun ne trovis en iu esperanta gramatiko konkretajn regulojn por uzado de komoj. Tio estas en tradicio de fundamento, kiu tiun [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,4],"tags":[],"class_list":["post-17","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-allgemein","category-lingvistiko"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.esperantilo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}